Intro

Afgelopen herfstvakantie. Het eerste kwart van het eerste jaar verkorte deeltijd aan de Hogeschool IPABO zit er bijna op. Kennis gemaakt met pabo-vakken en basisschool. Opdrachten zijn binnen. Maar eerst even weg. Zo gebeurde het dat ik met genoegen kennis maakte met een, voor mij nog onbekende stad: Barcelona. Daar bezocht ik onder andere de Temple de la Sagrada Familia, een indrukwekkende kathedraal midden in de stad. Samen met duizenden toeristen stond ik voor de poorten van deze prachtige kerk en tuurde ik omhoog langs de verschillende torens.

De oorsprong van de Sagrada Familia dateert uit 1882. Het was een project van Antoni Gaudi. Hij heeft er meer dan 40 jaar aan gewerkt, tot zijn dood in 1926. Vandaag de dag worden Gaudi's gedetailleerde studies van dit project nog steeds gebruikt als basisdocumenten door de architecten die het werk van Gaudi proberen af te maken. 8 van de 12 torens -van meer dan 100 meter hoog en opgedragen aan de apostelen- zijn al klaar. In de toekomst worden ook pogingen ondernomen om de andere torens af te maken: de andere 4, de 170 meter hoge centrale dom opgedragen aan Christus, de 125 meter hoge toren voor Maria, en die voor de 4 evangelisten.

Terwijl ik omhoog tuurde bekeek ik ook de verschillende gebeeldhouwde scènes rondom de poorten. Wie en wat werd er nou afgebeeld? Zat er een volgorde in de beelden? Zo ontstond langzaam de basis voor een lesidee voor de basisschool.

De les
Het geheel beschouw ik als een les. Over Kerstmis. Maar omdat het verhaal zo vertrouwd is kun je het geheel gemakkelijk onderbreken voor wat zich aan onderwerpen voordoet. Je kunt ook gewoon het geheel volgen.

Aan de hand van beeldmateriaal maken de leerlingen kennis met kunstuitingen waarbij scènes uit het kersverhaal centraal staan. Voor een grote klas zijn dia's een goed medium omdat de afbeeldingen hierbij groot kunnen worden vertoond en ook in kleur. Voor deze fictieve les gebruik ik mijn vakantiekiekjes.

Zoals reeds gezegd, wil ik mijn les illustreren met foto's die ik heb genomen van beelden op de poorten van Temple de la Sagrada Familia. La Segrada Familia is "de heilige familie". De term heilige familie wordt gebruikt om het gezin in Nazareth mee aan te duiden. Waarschijnlijk is de afbeelding begonnen als icoon van de "vlucht naar Egypte". Jozef, Maria en Jezus. Begin 19e eeuw is dit gaan spreken tot de vrome verbeelding.

Foto 1
Vraag aan de leerlingen: wie en wat zie je?
Maria in gebedshouding, een engel die voorover geleund iets tegen haar zegt. Tussen beiden een duif die naar beneden vliegt.

Vraag aan de leerlingen: welke scène uit het kerstverhaal zou dit kunnen voorstellen?
Maria is (nog maagd) verloofd met Josef en woont in Nazaret. Ze krijgt bezoek van een engel. Deze engel vertelt Maria dat ze een kind zal krijgen van g'd en dat dit kind de Messias zal zijn. De duif staat in dit beeld symbool voor g'd.

Lucas 1, 34 "Maar hoe moet dat dan?" Zei Maria tegen de engel. "Ik heb geen omgang met een man." De engel antwoordde haar: "heilige geest zal op u komen en kracht van de Allerhoogste zal u overdekken. Daarom zal het kind heilig genoemd worden, zoon van g'd…"

Foto 2
Vraag aan de leerlingen: wie en wat zie je? Naar wat kijken die twee mannen?
Josef aan het timmeren, twee mannen die in aanbidding naar iets kijken. Niet zichtbaar op de foto maar ze kijken richting het beeld van Maria en Josef en Jezus in de kribbe.

Vraag aan de leerlingen: welke scène uit het kerstverhaal zou dit kunnen voorstellen?
Josef is een timmerman. Hij is erg geschrokken van het nieuws dat Maria zwanger is en hij vraagt zich af hoe dat allemaal toch kan? Hij overweegt om de verloving te breken. Dan verschijnt er een engel in zijn droom die hem uitlegt hoe het zit en Josef besluit bij Maria te blijven.

Matteus 1,20 Terwijl hij dit overwoog, verscheen hem in een droom, een engel van de heer, die zei 'Josef, zoon van David, wees niet bang uw vrouw Maria bij u te nemen, want wat bij haar tot leven is gewekt, is van de heilige Geest. Ze zal een zoon krijgen en u moet Hem de naam Jezus geven, want Hij de degene die zijn volk zal redden uit hun zonden.

Foto 3
Vraag aan de leerlingen: wie en wat zie je?Waar zijn deze mensen?
Maria die gebukt staat met Jezus, een Kribbe, Josef die meekijkt hoe Marie Jezus in de Kribbe legt, koppen van een Os en een Ezel.

Vraag aan de leerlingen: welke scène uit het kerstverhaal zou dit kunnen voorstellen?
Keizer Augustus vaardigt een decreet uit voor een volkstelling. Om dit te kunnen doen sommeert hij iedereen terug te gaan naar zijn geboorteplaats. Zo ging Josef samen met zijn verloofde Maria (die hoogzwanger was) naar zijn geboorteplaats Betlehem. Bij aankomst was er geen slaapplaats te vinden. Zo kwam het dat Maria is bevallen in een stal.

Lucas 2, 6 Terwijl ze daar waren kwam voor haar de tijd dat ze moest bevallen, en ze baarde een zoon, haar eerstgeborene; ze wikkelde hem in Hem in doeken en legde Hem in een voerbak, omdat er geen plaats voor hen was in het gastenverblijf.

Foto 4
Vraag aan de leerlingen: wie en wat zie je? Kun je iets zeggen over de kleding van deze mensen?
4 herders, eentje heeft een lammetje op zijn rug. Eentje heeft een mandje bij zich (geschenken van het veld). Ze aanbidden iets of iemand.

Vraag aan de leerlingen: welke scène uit het kerstverhaal zou dit kunnen voorstellen?
De herders in het veld horen van de engelen dat de Messias is geboren. Ze nemen geschenken mee en gaan naar de stal om het kind te aanbidden.

Lucas 1, 15 Toen de engelen weer van hen waren weggegaan naar de hemel, zeiden de herders tegen elkaar. Kom, we gaan naar Betlehem om te zien wat er is gebeurd en ons door de Heer is bekendgemaakt.

Foto 5
Vraag aan de leerlingen: wie en wat zie je? Naar wie of wat kijken ze?
Drie wijzen uit het oosten. Hebben kostbaarheden bij zich. (goud, wierook en mirre) Ook in aanbidding van iets of iemand.

Vraag aan de leerlingen: welke scène uit het kerstverhaal zou dit kunnen voorstellen?
De drie wijzen uit het Oosten worden ook wel de Magiërs genoemd omdat ze astrologen zijn en de sterren kunnen lezen. In de sterren hebben ze gezien dat er binnenkort een koningszoon wordt geboren. Ze volgen een hele bijzondere ster en die blijft hangen precies boven het stalletje in Betlehem. Ze geven hun kostbare geschenken af en de wijzen gaan terug,

Matteus 1, 11 Ze gingen het huis binnen en zagen het kind met zijn moeder Maria. Ze vielen op hun knieën en huldigen het. Ze haalden hun schatten tevoorschijn en gaven Hem goud, wierook en mirre als geschenk.

Foto 6
Vraag aan de leerlingen: wie en wat zie je?
Maria en Jezus op een ezel. Josef staat erbij en een engel (zie vleugel)

Vraag aan de leerlingen: welke scène uit het kerstverhaal zou dit kunnen voorstellen?
Wanneer de drie wijzen het land Israel binnenkomen op zoek naar de koningszoon komt dit Herodes ter oren. Herodes werd bang dat hij van zijn troon zou worden gestoten. Hij werd uiteindelijk zelfs zo jaloers dat hij beviel alle pasgeboren jongetjes om te brengen. Gelukkig werd Josef op tijd gewaarschuwd en kon hij met Maria en Jezus vluchten.

Matteus 2,13 Toen ze gevlucht waren verscheen aan Josef in een droom een engel van de Heer, die zei: " sta op, neem het kind en zijn moeder en vlucht naar Egypte en blijf daar tot ik waarschuw. Want Herodes staat het kind naar het leven."

Opdracht voor de leerlingen
Na het doornemen van bovenstaande foto's en daarmee de grove verhaallijn kunnen de leerlingen zelf aan de slag. Deze introductie is bruikbaar voor groep 3 t/m 8. De daaropvolgende opdracht zal aangepast moeten worden per doelgroep. Ook de begeleiding en verwachte resultaten zal je uiteraard per groep moeten bijstellen.

Mogelijk opdrachten
Maak een kijkdoos over het kerstverhaal. Bedenk goed welke scènes je wilt laten zien en hoe je dat gaat doen. Hoe zorg je dat alle figuren herkenbaar zijn?

Verzamel plaatjes van schilderijen of beelden waarin het kerstverhaal het onderwerp is. Zet de tekeningen op de juiste volgorde en probeer het verhaal erbij te vertellen.

Bezoek een kerk en beschrijf wat je ziet aan afbeeldingen en symbolieken. Kun je er iets meer over vertellen. Naar welk bijbelverhaal verwijst het? Zoek de betreffende passage eens op.