Voordat je deze lesse-serie kunt gebruiken moet je je er in verdiepen. Laat het geheel op je inwerken. Deze serie lessen wil meer, doet een beroep op inzicht, op een beetje creatief verkennen van waar het over gaat. De weg is simpel en practisch, maar vanwege het verkennende karakter ook tastend, zoekend, vermoedend, wegend.

Dus, collega onderwijsgevende, het kost je een beetje tijd en peinzen. Dit zijn geen kant en klare lessen, geen nat te maken poeder die voor koffie of pudding door gaat wanneer u er wat water bij doet en roert. Is de investering die het kost de moeite waard, levert het iets op? Het is een aan U.
Maar, waarom niet geprobeerd? Uiteindelijk gaat ieder mens op weg.
Jan Engelen 200303




Saskia Meeuwis
zelfstandige studie, D4 2003

Abraham 

 

Een serie lessen voor de Middenbouw (3/4/5)

1. Abraham gaat weg - thema: verhuizen/reizen - crea, drama

2. Abraham in Egypte - thema: liegen - verhaal schrijven en tekenen

3. Abraham en Lot - thema: kiezen - collage maken

4. Hagar - thema: jaloers zijn - drama, schrijven

5. De drie mannen - thema: hoop/beloven/geloven - filosoferen

6. De stad Sodom - thema: vluchten - wascotekening + ecoline

7. Ismael - thema: jaloers zijn - drama

8. De God van Isaak - thema: een offer brengen - filosoferen

9. Een vrouw voor Isaak - thema: huwelijk - filosoferen

10. Wie was Abraham? - afsluiting lessenserie - praat/verhaalles, tekenen


 

Voor deze lessenserie kun je de verhalen uit de Kinderbijbel gebruiken. Deze verhalen zou je kunnen voorlezen of de kinderen zelf laten lezen. De bijbelteksten geef ik steeds aan.

 

Tijdens het maken van lessenserie ben ik erachter gekomen dat de teksten uit de ("Grote Mensen"- ) Bijbel ook goed te gebruiken zijn. Zeker voor kinderen die er wat meer van weten.

 

Ik heb voor de lessen de verhalen over Abraham gebruikt. Het zijn in totaal 10 lessen.

Je zult voor deze lessen tijd moet nemen. Het ene onderwerp zal de leerlingen meer aanspreken dan de andere. Het kan dus zijn dat je een les over twee weken “uitsmeert”.

 

De verhalen die in het kader staan (Genesis) wil ik op een later tijdstip uitwerken, omdat deze mij aanspreken. Genesis Hoofdstuk 1 t/m 11 spreken mij enorm aan. Waarschijnlijk omdat wij deze in de les hebben behandeld.

 

Tijdens een aantal lessen wordt er gefilosofeerd door de leerlingen. We hebben een blok bij pedagogiek gekregen, waar dit onderwerp aan de orde is gekomen. De verhalen uit de Bijbel zijn hier heel geschikt voor.

 

Bij het kiezen van de thema’s heb ik geprobeerd om aan te sluiten bij de belevingswereld van het hier en nu. Een verantwoording en toelichting vind je achteraan.

Gedurende deze lessen vind je regelmatig verwijzingen naar meer uitleg bij de verhalen, zo je dat wilt.

 

onderweg 

Abraham gaat weg         

thema: verhuizen/reizen         crea - drama

Gen 12,1-4

 

Introductie: Lees het verhaal voor of vertel het met eigen woorden.

 

Kern:   Wie is er wel eens verhuisd/op reis gegaan?

            Vond je dit spannend?

            Wat moest er allemaal gebeuren?

            Hoe zou dat vroeger gegaan zijn?

 

Verwerking:   Maak een tekening over het weggaan van Abraham, Sara en Lot en de dieren.

                        Een rollenspel: Abraham zegt tegen zijn vrouw Sara dat ze op reis gaan, Lot vraagt of hij mee mag.

 

Opmerking:    Een kaart waarop je de route kunt laten zien, die Abraham gevolgd heeft. Je begint dan in het huidige Irak, Ur, ongeveer 200 kilometer ten Noordwesten van de Perzische Golf en gaat langs de Euphraat omhoog. In Syrië buig je links af, op de kaart naar beneden. De reis verloopt dus in een grote boog. Waarom niet rechtstreeks gegaan? De woestijn zit er tussen, zo goed als onbegaanbaar gebied.

 

De tempeltoren (Zigurrat) van Ur - een reconstructie, Pergamom-museum Berlijn.

Voor meer uiteg bij Abrahams impasse en nieuw begin 

Abraham in Egypte        
thema: liegen             verhaal schrijven + tekening

 

Introductie: het verhaal. Gen 12,110-20

 

Kern:   zelf een verhaal vertellen, in mijn geval “knikkeren”.

Een gesprekje over liegen en wat dat doet met de “tegenpartij”. Hoe voelt dat als iemand jokt tegen je? Een leugentje om bestwil...

Waarom liegen mensen?

 

Verwerking:   de leerlingen schrijven een verhaaltje over liegen en proberen een oplossing te bedenken. De verhalen kunnen gebundeld worden tot een boek, dat in de klas bewaard wordt.

 

 

Abraham en Lot            
thema: kiezen                    collage maken

 

Introductie:   Om het doel van deze les te bereiken, zou een introductie kunnen bestaan uit het uitdelen van koekjes (waarvan er enkele stuk zijn) of mandarijnen (maar er zijn er niet genoeg – worden de laatste verdeeld of hoeft iemand niet, neem jij maar...)

 

Hierna lezen de kinderen het verhaal voor zichzelf (of voorlezen). Gen. 13.

De mandarijnen/koekjesworden nog niet opgegeten.

 

Kern:   zien de leerlingen een overeenkomst tussen het verhaal en de uitgedeelde mandarijnen/koekjes.

            Hoe gaan we dit eerlijk oplossen?

            Wat zouden jullie gekozen hebben als je Lot was?

 

Verwerking:   We maken twee collages,  in twee groepen. De kinderen mogen zelf kiezen. Een collage met plaatjes van mooie landschappen en een met plaatjes van dorre landschappen. Herders kunnen getekend worden en schapen kunnen gemaakt worden van watten, lapjes stof, crepepapier of afvalmateriaal. De collages worden opgehangen in de klas en een gesprekje volgt.

 

Hagar                  
thema: jaloers zijn        drama – verhaal schrijven

 

Introductie:   Het verhaal. Gen 16.  Hagar heeft een zoon gekregen van Abraham en Sara is jaloers.

 

Kern:               Abraham heeft twee vrouwen. Wat vinden jullie daar van? Hoe denken jullie dat dit afloopt, wat gaat er gebeuren?

 

Verwerking:   De leerlingen kunnen een afloop bedenken en deze schrijven of uitspelen.

                        De leerlingen mogen zelf kiezen of zij individueel of in samenwerken. De verschillende verhalen worden voorgelezen en gespeeld.

 

 

 

 

De drie mannen             
thema: hoop / beloven / geloven       filosoferen

 

Introductie:   het verhaal. Genesis 18. Je kunt nu twee verschillende kanten opgaan. Je kunt ingaan op de hoop die Abraham heeft. Of over het feit dat de drie mannen vertellen dat God gelooft dat Sara volgend jaar van Abraham een kind krijgt.

 

Kern:   Wat betekent hoop, hoop hebben? Wat denken jullie dat er met de stad gebeurt? Zouden er genoeg mensen zijn die geholpen willen worden, zodat de stad gered kan worden? Of

            Beloven, God heeft aan Abraham beloofd dat hij een groot volk van hem zal maken. Om dit te bewerkstelligen, moeten Abraham en Sara wel een kind krijgen.

            Sara gelooft dit niet, heeft geen vertrouwen? Wat denken jullie?

Beloven jullie wel een iets? Komen jullie dit altijd na? Worden jullie beloften gedaan en worden die nagekomen?

 

Verwerking:   In twee of drietallen filosoferen over bovengenoemde vragen? Gedachten terugkoppelen naar de groep.

 

Marc Chagall, Abraham als gastheer voor zijn gasten, voor vreemdelingen thuis

 

De stad Sodom      
thema: vluchten               wascotekening + ecoline

 

Introductie:   De leerlingen krijgen een week van te voren de opdracht om te zoeken naar een krantenartikel over vluchtelingen.

                        Zorg ervoor dat je zelf ook een krantenartikel hebt (achter de hand). Enkele krantenartikels worden voorgelezen. Waarom vluchten mensen, waar vluchten ze naar toe en hoe?

 

Kern:               Het verhaal. Vertel met eigen woorden de droeve geschiedenis over Sodom. Genesis 19. Een vreemdeling is zijn leven daar niet zeker. Lot moest vluchten uit de stad Sodom. Welke mensen zijn slecht en goed en waarom dan? Was Lot een goed mens?

                        De stad wordt verwoest, hoe zou die verwoesting eruit hebben gezien?

 

Verwerking:   Een wasco-tekening maken van de verwoesting van Sodom. Aandacht schenken aan de felle kleuren en het gevoel bij deze kleuren.

 

Ismael                        
thema: jaloers zijn                     drama

 

Introductie:   Een terugblik op de les/verhaal “Hagar”. In deze les moesten de kinderen vooruit kijken. Hoe zou het aflopen met Hagar en Ismael.

                        Het verhaal van Ismael wordt voorgelezen. Gen 21, 1-21.

 

Kern:               Welke boodschap vindt je in het verhaal? Kun jij een andere oplossing bedenken voor Abraham?

 

Verwerking:   Schilder het verhaal – of speel het verhaal na. De leerlingen mogen zelf kiezen voor welke vorm zij kiezen.

 

Rembrandt 1637

Abraham stuurt Hagar en Ismael weg. Zie je hij zijn gestalte tussen Hagar en Sara in staat?

De God van Isaak          
thema: een offer brengen                   filosoferen

Genesis 22

 

Introductie:   Wat weten de kinderen over offers brengen? Wat is een offer? Worden er tegenwoordig nog offers gebracht? Wat vinden jullie van offers?

                        Het verhaal wordt voorgelezen.

 

Kern:               Waarom vraagt God aan Abraham om zijn zoon Isaak te offeren? Waarom gaat Abraham naar de berg met zijn zoon en blijft hij niet gewoon thuis?

                        Zouden Abraham en Isaak bang geweest zijn? Wat heeft Abraham geleerd?

 

Verwerking:   In tweetallen wordt er gesproken over bovengenoemde vragen?

                        De tweetallen koppelen terug naar de groep.

 

 

Rembrandt 1655

Zie de rechterhand die de linker niet wil laten zien.

eventueel extra informatie

 

Een vrouw voor Isaak     

thema: een huwelijk                           drama

 

Introductie:   Het verhaal wordt voorgelezen. Genesis 24. Wat valt de leerlingen op? (Abraham zoekt een vrouw voor Isaak – Isaak kiest niet zelf voor een vrouw) Hoe gaat dat tegenwoordig? Waarom zochten/zoeken ouders voor hun kind een huwelijkspartner? Zou je mogen weigeren? En wat zou er dan gebeuren?

 

Verwerking:   In groepjes wordt het verhaal nagespeeld. De leerlingen mogen een draai aan het verhaal geven, maar het moet een “happy end” hebben.

 

 

Wie was Abraham? 

Afsluiting lessenserie      Praat – verhaalles - tekenen

 

Introductie:   Terugblik op alle verhalen die voorgelezen zijn. Wat was Abraham voor een man? Voor welke keuzes heeft hij gemaakt? Wat heeft hij gedaan? Met wie heeft hij geleeft en wat heeft hij geleerd? Wat heb jij van deze verhalen geleerd?

[Punt van overweging.

De les kan ook heten: Wie is Abraham? De intro direct hierboven, moet je dan in de tegenwoordige tijd lezen. Maakt dat verschil? (je)]

 

Kern:   over bovengenoemde vragen wordt in kort met de hele groep gesproken, bijv. welke verhalen zijn er vertelt? In tweetallen vertellen kinderen aan elkaar wat zij het mooiste verhaal vonden en waarom... wat vertelt het verhaal

 

 

Verwerking:   zie boven. Bij het verhaal maken de kinderen een potloodtekening. De verhalen en tekeningen worden gebundeld tot een boek, genaamd “Abraham zien”.

 

 

 

 

Jacob en Esau

Jacob liegt

Jacobs ladder

Jakob bij Laban

Rachel en Lea

Vrij van Laban

Vechten met God

Jozef

Jozef verkocht

Bij Potifar

De dromen van de farao

Onderkoning Jozef

Eind goed, al goed

 

 

 

 

 

ABRAHAM

Verantwoording, visie en een korte reflectie achteraf.

 

Voor deze opdracht heb ik de verhalen uit Woord voor Woord, de Bijbel (Willibrordvertaling), teksten uit het boekje: “Abraham een mens op weg” (Dr.B.Remmo Hamel, Boekencentrum, 's Gravenhage 1981) en verhalen van Internet gebruikt.

 

Abraham komt in opstand tegen het geloof van zijn vader. Hij gaat op weg uit Ur (uitspreken: Oer), op zoek naar een manier om met God te leven. Abraham is gekozen door God om een stukje van God’s plan te verwezenlijken. Alleen met zichzelf, in al zijn nietigheid en daardoor grootheid koos hij “ik ga op weg”. Hij moet leren om naar zichzelf te luisteren. Hij leert dat hij zich in zijn onzekerheid helemaal aan zichzelf en God kan toevertrouwen.

 

Wij willen weten waar we uitkomen. Niemand weet hoe de toekomst eruit ziet. Belangrijk is: Hoe ben jij onderweg? Hoe leef je, welke keuzen maak je. Wordt enblijf je jezelf... Achteraf: Heb je gedaan wat jij wilde, hoe jij voelde dat het goed was, of heb je je laten leiden door angst voor anderen?

 

 

Abraham ziet kwaad in mensen. In Egypte is hij bang om vermoord te worden om zijn mooie vrouw. Hierdoor liegt hij door te zeggen dat Sara zijn zus is. Betekent dit dat Abraham geen vertrouwen in zijn God heeft? Abraham wordt de slaaf van zijn angst. Hij verzint iets dat niet bij hem paste. Of is hij slim?

 

Abraham laat zien de dat de waarde van een mens niet af hangt van zijn bezit.

 

Abraham voorziet problemen tussen “Lot en zichzelf” en laat de keuze over aan Lot. Waar ga jij heen, dan ga ik de andere kant op.

Abraham houdt vertrouwen in God (drie keer – weg van vaders huis – bezette land – hongersnood). Hij kiest zelf een weg, wegtrekken. Hij heeft vertrouwen en doorzettingsvermogen.

 

Abraham heeft weer geen vertrouwen in God? Sara en hij geloven niet dat zij samen een kind zullen krijgen en Abraham heeft gemeenschap met Hagar.

 

Abraham heeft hoop! Wanneer er maar 10 goede mensen zijn in de stad Sodom, wordt deze niet vernietigd. Ook is hij minzaam (ik ben het maar). Op dit moment heeft hij vertrouwen in zijn God. Hij vindt dat hij niet hoeft af te wachten, maar dat er met God valt te praten.

 

Abraham redt Lot, hij zegt dat Lot goed is, maaar is Lot niet zoals alle andere? Hij woont ook in de stad Sodom en maakt deel uit van deze stad. Hij liet de 3 mannen wel binnen.

 

Abraham schaamt zich voor Ismael en liet Hagar en Ismael wegsturen door Sara. Abraham brengt offers uit dankbaarheid aan God en God vraagt ook om offers?

 

Abraham is in staat om Isaak te offeren aan God. Isaak is van God. Het is God’s wil. Abraham geeft zich op dat moment helemaal over aan God, net zoals Isaak zijn vader vertrouwt. Vanaf nu betekent overgave aan God nooit meer een als vanzelfsprekende goede afloop.

Abraham volgt “hetzelfde” pad als Hagar en Ismael.

Abraham kan mensen zegenen.

 

Zegeningen zijn kleine, onbetekende dingen die mensen voor elkaar doen met een zekere vanzelfsprekendheid, "in 's hemels naam". Zij die houden de wereld in stand.

 

Abraham is “de vader van de gelovigen”. Dit geloven houd in jezelf in vertrouwen overgeven aan God, aan wat op je toekomt. Je weet niet welke weg je leven af zal leggen om het beloofde te bereiken.
Abraham is de vader omdat God hem zo ziet. In tegensteelling tot Adam laat zich aanspreken. Hij gaat met de stem op weg, de toekomst tegemoet.
Zo is Abraham een groot volk geworden, Ab raham, vader van velen betekent dat.

 

Abraham verliest zijn vrouw Sarah als zij 127 jaar is. Hij huilt om zijn vrouw.

 

Abraham zegt: “Vreemdeling en bijwoner ben ik bij u”. Hij wil zijn eigenheid bewaren. Hij wil zich niet assimileren. Met deze uitspraak verwacht/eist Abraham dat anderen “vreemdelingen en bijwoners”in haar midden moeten leren opnemen.

 

Het verhaal dat dr. M. Konig verteld over toen hij een jaar of zeven was... Over de Roemeense Christenvrouw Marjoeke spreekt mij enorm aan. Wie bepaalt wie er in de hemel komt? De rebbe geeft hem op de vraag of niet-Joden in de hemel komen het antwoord: Nee, ze kennen de wet niet. Uiteindelijk krijgt slimme jochie het antwoord: Als het maar geen anti-semieten zijn, dan is er voor hen ook plaats. Opgelucht kan hij naar huis gaan om het antwoord aan Marjoeke te vertellen. Tegelijkertijd voelde hij zich verontwaardigd: de districtscommissaris hoefde alleen maar beleefd en vriendelijk te zijn om in de hemel te komen, en hij moest elke dag ’s ochtends om 6 uur met nooit aflatende ijver Talmoed studeren om verdienste voor de hemel te verkrijgen.

Marjoeke was niet meer, nooit zou ze zijn antwoord meer kunnen horen.

Mijn inziens is het schuldgevoel niet terecht, wel begrijpelijk, maar niet terecht.

 

Ikzelf ben niet gelovig opgevoed en alle bijbelverhalen zijn “nieuw” voor mij. Ik heb respect voor de verhalen en probeer er achter te komen wat de verhalen willen vertellen. Ik probeer er van te leren... en de opdracht is om een aantal lessen te bedenken die ik kan geven aan de leerlingen. Deze opdracht sluit ik af maar ik merk dat ik weer meer vragen komen. Met name over God’ s wil en het geloven. Misschien kom ik hier op terug...

(Afgesloten januari 2003)

 

 

 

Abraham zien...

 

Ik zie Abraham als een mens die gekozen is door God om een stukje van God’s plan te verwezenlijken. Abraham maakt op zijn weg naar het land dat God hem zal wijzen fouten en leert daar van. Tijdens zijn leven leert Abraham naar zichzelf te luisteren en in tijden van onzekerheid vertrouwt hij op zichzelf en op zijn God.

Abraham gelooft, hij geeft zichzelf over aan God, zonder te weten welke weg hij moet afleggen, om het beloofde te bereiken. Dit geloof (een manier van leven) brengt hij over op zijn mensen en andere mensen

 

 

Abraham in een notedop (1 zin)

Abraham is een persoon die op weg is gegaan met zijn God.

 

 

 

Is niet ieder mens op weg? Iedereen maakt plannen en heeft een bepaald beeld van de toekomst. Ik weet wat ik wil. Maar ik ben mezelf er van bewust, dat het kan zijn dat mijn plannen veranderen. Dit kan komen door “wat” ik tegenkom op mijn weg. Ik maak zelf keuzes en soms grijpt het lot in (God ’s wil?). Op mijn weg naar ..... (ik weet niet waar naar toe) probeer ik te leven als een goed mens. Ik sta regelmatig stil om na te denken en praat met andere mensen.

Abraham is op weg geholpen door God en tijdens zijn weg stond God hem bij. Abraham gelooft en velen met hem en door hem. Het geloof is overgebracht door hem en mensen geloven...

Door het katechese onderwijs ben ik in aanraking gekomen met de bijbel en het geloof. Ik geloof, maar niet zoals Abraham.

 

 

Een mooi stukje op streek ben ik geholpen door

Dr.B.Remmo Hamel, Abraham, een mens op weg. s-Gravenhage, Boekencentrum 1981

©Saskia Meeuwis, D4, 2003