Het lied van Debora

 

 
 
 

 

Van idool naar held

 

  
   

 

 

 

Joke Feenstra & Monique Alink

V2_2003 Zelfstudie (V-Ka-4)

 

 

 

I          Inleiding en Verantwoording

 

Profeten zijn zeer wel bekend. Bijbelboeken staan op hun naam. Dat de eerste en de laatste profeet in de bijbel profetessen zijn is minder bekend. De eerste is Debora (Richteren 4 en 5), de laatste is Hulda (Uitspreken als Choelda, 2Kon 22,14 en 2 Kron. 34,22)

Wij kozen wij voor Debora. Wij raakten geïnspireerd  door deze vrouw en kwamen uit bij het thema: Vrouwenhelden. Debora vormt binnen de lessenserie het vertrekpunt voor geïntegreerde Katecheselessen.

 

De bijbelteksten over Debora handelen over Debora en Barak, het verhaal (Richteren 4: 1-24) en Het lied van Debora (Richteren 5: 1-31). 

 

Volgens ons gaat het  bij Debora om  het feit dat je zeker weet wat je moet doen onder bepaalde omstandigheden, ondanks dat het moeilijk is. Debora is profetes en een doelbewuste en energieke vrouw.

Ze is een roepstem die Gods wil in bepaalde situaties herkent en onderkent. Ze staat met God in verbinding zodat ze met zekerheid weet wat er moet en zal gebeuren. Debora handelt vanuit een innerlijke zekerheid van dat wat zij beslist en doet goed is. Ook in meer recente tijden zijn er mensen in de wereld die vanuit een bepaalde overtuiging (extreme) keuzes maken. Misschien is het wel zo dat ook wijzelf dergelijke keuzes willen of kunnen maken. Geven wij gehoor aan een roepstem. Deze roepstem hoeft o.i. niet per se een Goddelijke te zijn maar kan ook uit idealisme voortkomen. Dit zou je ook kunnen zien als het  motief dat door het boek Richteren loopt: het volk is afvallig, God straft hen door onderdrukkers op hen af te sturen en telkens is er iemand die hen weer op het rechte pad brengt. Debora richt Israël: ze spreekt recht onder de palmboom, ze richt het volk weer naar God. Dat is haar grootheid. Zo zijn er ook nu mensen die de wereld richten. Wij denken hierbij aan moeder Theresa, Gandhi, Nelson Mandela e.a. Deze mensen brengen het goede naar ons idee. Andere richten de wereld naar het kwade. Hierbij kun je denken aan Saddam Hoessein, Volkert van der G.,

 

‘Kunnen wij het verhaal nog zo recht-toe-recht-aan lezen, in een tijd waarin zoveel strijd gevoerd wordt, zoveel doden vallen, zoveel angst heerst - en maar al te vaak uit Naam van de Eeuwige, onder welke naam dan ook aangeroepen? Met deze verhalen in ons achterhoofd wordt het verhaal van de strijd van de Israëlieten heel wat minder recht-toe-recht-aan, al wordt Debora nog zo geprezen. Niet de overwinning in de strijd zorgt voor de veertig jaren rust die volgen, maar het feit dat het volk opnieuw zich richt naar het Verbond.

Debora was er op uit om het volk weer te richten op het Verbond. Een Verbond dat niet alleen gaat om de relatie tussen het volk en de Eeuwige, maar dat essentieel ook gaat over het omgaan van mensen met elkaar. Cirkels van geweld kunnen wellicht doorbroken worden, wanneer mensen opnieuw gericht raken op het aangaan van verbanden, het opbouwen van relaties met elkaar. Wellicht zal er dan ooit rust zijn - voor veertig jaar’. (Zie: www.vierineen.nl Manon Bommer, pastor Oecumenische Basisgroep Jonge Kerk Roermond). Wij vinden het belangrijk (en voor ons eigenlijk ook wel de mooiste gedachte) om ook dit aspect onder de aandacht van de kinderen te brengen.

 

Daarnaast vinden wij het van belang dat het hier een vrouwelijke figuur uit de bijbel betreft.  Debora is een van de sterkste vrouwen uit de geschiedenis van Israël. Ze behoort tot de moeders van Israël en de moeders van de mensheid. Het is geen toeval dat ze tijdens de ontwikkeling van de vrouwenbeweging in de tweede helft van de 20ste eeuw zo dikwijls vermeld werd.

 

Thema voor de kinderen

Wij willen de kinderen met deze lessen laten ervaren dat je keuzes kunt maken uit idealisme, dat niet altijd eigen belang voorop hoeft te staan en dat je daarmee de wereld kunt richten. (NB niet kiezen is ook kiezen). Wij hebben een lessenserie voor kinderen van groep 8 (na de CITO-toets)  gemaakt die hierop inspeelt:

  • in les 1 vinden de kinderen een antwoord op de vraag wie voor hun een held is en maken ze een heldenmuurkrant;
  • in les 2 beantwoorden we de vraag wat de helden van de muurkrant tot een held maakt. We vergelijken deze helden met helden uit de (recente) geschiedenis die uitblinken in dapperheid en moed. De leerlingen maken een opstel waarin ze zichzelf beschrijven als held;
  • in les 3 gaan we dieper in op de tekst van het verhaal en het lied van Debora. Daarnaast vergelijken we Debora met een andere vrouwelijke held uit de geschiedenis Jeanne D’Arc.
  • Les 4 gaat over protestliederen waarin de kinderen luisteren naar enkele protestliederen en zelf een lied gaan schrijven;
  • kinderen maken in les 5 een zelfportret en creëren een kapsel waarmee ze iets willen uitdrukken;
  • als afsluiting hebben we het over vrouwelijke helden in de kinderliteratuur en laten we de video zien van Ronja de Roversdochter.

 

II. Waar gaat het over?

 

1.         Richteren 4: 1-24

 

Het volk Israël werd overheerst door koning Jabin en de gevreesde generaal Sisera. Er was geen koning of staatshoofd en zeker geen strijdmacht. Het enige gezag lag bij de zogenaamde rechters, wijze mannen die erop toezagen dat het volk trouw bleef aan het Verbond, een soort 'noodoplossing'. En zelfs onder deze buitenbeentjes bevond zich een buitenbeentje: Debora, een vrouw, een profetes, een rechter. Zij hield zitting onder een grote zeldzame palmboom en de Israëlieten kwamen naar haar met hun rechtszaken of om Gods woord te kennen.
Het is onder leiding van deze vrouw dat Israël zich wist te verzetten tegen de onderdrukkers. Toen de tijd rijp was, riep ze Barak, de zoon van Abinoam, en zei hem dat niet zij maar God hem het bevel gaf een leger van tienduizend man op de been te brengen en het op te nemen tegen Sisera. Ze had al een heel strijdplan klaar, maar Barak durft het niet aan. "Als u met mij meegaat, doe ik het. Als u niet met mij meegaat; doe ik het niet". Debora antwoordde: "Dan ga ik mee. Maar de tocht die u onderneemt, zal u geen roem brengen, want aan een vrouw levert God Sisera uit". Ondanks deze niet bepaald bemoedigende woorden voor Barak, trok hij toch met een leger uit tegen de overheersers. Natuurlijk reageerde Sisera op deze brutale uitdaging: hij maakte al zijn negenhonderd strijdwagens klaar, riep een gigantisch leger bij elkaar en trok op tegen de Israëlieten. Debora moedigde de krijgers aan met de uitroep: 'De Heer zelf trekt voor jullie uit!' De strijd was kort maar hevig. God bracht het leger van Sisera in totale verwarring, de aarde beefde, een onweer barste los, de strijdwagens zakten weg in de modder. Sisera sprong van de wagen en probeerde te voet te ontkomen. Het leger van de Israëlieten achtervolgde de vijanden, die in paniek wegvluchtten. Niet een van hen werd gespaard.
Maar de generaal was nog niet dood. Tijdens zijn vlucht kwam hij aan de tent van de familie van Cheber, die bevriend was met de koning Jabin. Daar bood Jaël, de vrouw van Cheber, hem onderdak aan in hun tent, gaf hem melk te drinken, legde een deken over hem heen, en beloofde de wacht te houden bij de uitgang van de tent. Ietwat plechtig maar totaal onverwacht beschrijft het verhaal dan een plotse actie: "Toen Sisera van uitputting in slaap was gevallen, pakte Jaël, de vrouw van Cheber, een tentpin en een hamer, ging zachtjes naar hem toe en dreef de tentpin dwars door zijn slapen de grond in. Hij was op slag dood". Inderdaad, aan een vrouw levert God Sisera over.
De onderdrukkers waren overwonnen, de macht van koning Jabin was gebroken! Toen zongen Debora en Barak een lied, een triomfkreet schalde over het land. "Als het volk van Israël de haren losmaakt en zich meldt om te strijden, prijst dan de Heer! Koningen, luister nu, vorsten, hoort: voor de Heer wil ik zingen, ik, en slaan op de snaren voor Israëls God". Het lied beschrijft de daden van Debora, een moeder voor Israël. "Sta op, sta op, Debora, sta op, sta op, zing een lied!" Ook Jaël wordt geprezen, zij die Sisera sloeg, zijn slapen verpletterde, zijn hoofd verbrijzelde. Zijn moeder zit vergeefs te wachten op haar zoon, die met oorlogsbuit beladen terug zou moeten komen, ze zal eeuwig wachten. "Zo mogen ze ten gronde gaan, Heer, al uw vijanden, maar zij die U beminnen, mogen zij zijn als de rijzende zon".

 

2. Richteren 5:1-31 Het lied van Deborah

 

Het overwinningslied van Debora en Barak dat het hele vijfde hoofdstuk  van het boek Richteren beslaat, is een van de oudste gedeelten van de bijbel. De levendigheid en het enthousiasme van de taal geven een mooi beeld van het Israëlitische heldenlied. Op sommige plaatsen komt het lied niet overeen met het verhaal in hoofdstuk vier. Dat komt misschien omdat in hoofdstuk 4 twee oorspronkelijk van elkaar gescheiden gebeurtenissen, namelijk de strijd tegen koning Jabin en die tegen Sisera, door elkaar verteld worden, terwijl het lied alleen over Sisera gaat.

Tijdens de strijd komt er een geweldige storm opzetten met stortregen en hagel, die het zicht van de Kanaanieten belemmert en hun armen laat verstijven, terijl de Israëlieten de storm in de rug hebben. Jael geeft Sisera bedorven melk die hem in slaap doet vallen. Nadat ze hem gedood heeft trekt Barak met zijn leger tegen koning Jabin op, doodt hem en verwoest zijn stad. Daarna regeert hij en niet Debora 40 jaar lang over de Israëlieten. Hij en Debora sterven bijna op hetzelfde moment.

 

III     Lessenserie Van idool naar held

 

 

 

 

 

 

 

1.      Inleiding op het thema: Waar zijn de helden? Wie zijn de helden?

 

Deze les gaan we het hebben over helden. Wat zijn helden? Wanneer is iemand een held?

Jongeren hebben hun helden. Filmhelden, popsterren, sporthelden. De mensen die grenzen verleggen en dingen doen die jij ook wel zou willen, maar niet goed durft. De helden uit de clips met hun fantastische stem en hun geweldige uiterlijk. Mensen liggen aan hun voeten. Je kijkt tegen die helden op. Je bent geneigd om ze op te hemelen, maar helden kunnen ook in één klap van hun voetstuk vallen. Veel mensen zijn helden op sokken, maar af en toe kunnen heel gewone mensen boven zichzelf uitstijgen en een heldendaad verrichten. Sommigen worden daartoe geïnspireerd door hun geloof.

 

Wij starten de les met een lied van The Scene:

 

HELDEN

waar zijn de helden, waar zijn de helden heen
staan ze gebeiteld op hun sokkels, zijn ze al van steen
waar zijn de helden, wat is een heldendaad
zijn alle helden op het slagveld of lopen ze gewoon op straat

waar zijn de helden
waar zijn de helden

wie zijn de helden, wat is een heldendaad
zijn alle helden uitgestorven of lopen ze gewoon op straat

waar zijn de helden
wie zijn de helden
waar zijn de helden

vandaag kan ik koning zijn en jij mijn koningin
vandaag de bekroning voor een held en een heldin
ons koninkrijk de straten, de stegen en het plein
vandaag, vandaag kunnen we helden zijn

noem jij de straat een jungle vol agressie en gevaar
tien keer is dat onzin, één keer is het waar
wie dan niet aan zichzelf denkt, aan de klappen en de pijn
aan de schoppen in het donker, zij zullen de helden zijn

waar zijn de helden
wie zijn de helden
waar zijn de helden
en wie zijn de helden

vandaag kunnen we helden zijn.

 

Tekst en muziek: 'Helden' (Ron Meijer/Thé Lau/Jochem Fluitsma/Eric van Tijn).

 

Daarna starten we een gesprek over wat de kinderen onder een held verstaan. Vervolgens zoeken de kinderen in kranten en tijdschriften naar een afbeelding van hun held en schrijven daar een stukje bij. Daarna maken wij daar een Heldenmuurkrant van voor in de klas.

 

Les 2: Wie zijn de helden?

 

Deze les bekijken we de muurkrant en zoeken we naar gemeenschappelijke kenmerken van helden. Wat maakt deze helden tot een held? Is het een verdienste als iemand mooi is of goed kan zingen, voetballen, dansen enz. Als we daarna eens gaan kijken welke betekenis Van Dale geeft aan het woord held, dan komen we uit bij: ‘dapper iemand, iemand die uitblinkt door dapperheid en moed’. Vervolgens kijken we naar de helden op de muurkrant en halen we die helden eruit die uitblinken door dapperheid en moed. Zitten daar ook vrouwelijke helden bij? Op deze manier hopen we uit te komen bij helden als Gandhi, Mandela, Moeder Theresa, Majoor Bosschart, verzetstrijders, bevrijders. Met elkaar komen we tot de conclusie dat het bij helden eigenlijk altijd gaat om verzet: verzet tegen onrecht (onrechtvaardigheid), onderdrukker (macht), armoede, milieuvervuiling etc. We refereren nog even aan de laatste regel van het lied: vandaag kunnen we helden zijn.

 

Opdracht

Maak een opstel waarin je jezelf beschrijft als held. Wat voor held ben jij? waaruit blijken je heldendaden?



 

Les 3: Debora

 

We hebben nu twee lessen over helden gehad. De leerkracht leest het lied van Debora voor in de Willibrordvertaling en na afloop vraagt hij of  in dit lied ook sprake is van een held. Kun je een held zijn als je iets slechts doet? Waar liggen de grenzen? Hoe zit dat dan met iemand die gezien wordt als redder van het volk Israël? In dit overwinningslied speelt verzet tegen de heerser (Sisera) een belangrijke rol.

Na deze bespreking gaan we dieper in op de betekenis van de tekst.

De kinderen herkennen  in het lied elementen uit de vorige lessen. De les vormt tevens de basis voor de volgende lessen.

Korte samenvatting: in het boek Richteren wordt een open veldslag bij de berg Tabor beschreven, die uitloopt op een grote overwinning op Israël. Deze overwinning was te danken aan de strategie en het.

initiatief van een vrouw. Zonder haar wilde de bevreesde veldheer (Barak) niet tegen het beter uitgeruste leger van de vijanden optrekken. Als ze hem voor de strijd oproept, wat op zich al verwonderlijk is, geeft hij haar het volgende merkwaardige antwoord: “Als u met mij meegaat, doe ik het, maar als u niet meegaat, doe ik het niet” (Richteren 4,8). Barak was bang voor de legeraanvoerder Sisera, die meer manschappen had en beter uitgerust was. Maar Debora ging ervan uit dat God de overwinning beloofd had en inderdaad, de verslagen Sisera vluchtte te voet naar de tent van een bevriende familie, naar Jaël. Ze laat de uitgeputte vluchteling binnen, geeft hem melk te drinken en belooft hem te beschermen. Maar in slaap vermoordt ze hem gewelddadig. 

 

Wie is Debora?

Debora maakt niet alleen gebruik van macht en list, maar ze is ook overigens als enige vrouw in de bijbel rechter. Ook is ze profetes. Zij staat met God in verbinding zodat zij met zekerheid weet wat er moet en zal gebeuren. Zij is het die Barak ten strijde laat trekken en hem de overwinning aankondigt: ze is een redster van haar volk. Jaël voert uit, maar Debora zet de overwinning in gang.

 

Het lied

Van het verhaal is een lied gemaakt. De strijd wordt dus op twee manieren verteld, in proza en poëzie. Het lied is misschien wel een van de oudste protestliederen van de wereld.

We behandelen het lied van Bedora volgens de visie van Nico ter Linden. De leerkracht gebruikt daarbij pg. 33-39 uit Het verhaal gaat (deel 3).

 

Voorbeeld:

 

Hoort naar het lied van Debora

 

De koningen kwamen en streden,

zij streden, de koningen van Kanaän,

bij Tanaäk aan de wateren van Megidi,

nog geen zilverstuk maakten zij buit.

Uit de hemel werd slag geleverd,

de sterren uit hun banen,

zij streden tegen Sisera.

De beek Kisjon spoelde de vijand weg,

de aloude beek, de beek Kisjon!

-Ga voort, mijn ziel, met kracht!-

Daar hamerden de paardenhoeven

van het draven, het draven der rossen.

(Deze strofe komt uit: het verhaal gaat…, deel 4, hoofdstuk 8 Het lied van Debora (1)

 

Toelichting Nico ter Linden:

Het is als bij de uittocht uit Egypte: de hemel vecht voor de stammen van Israël. De verdrukten die opstaan tegen hun onderdrukkers, vinden de Heer aan hun zij (…).

 

 

Jeanne d'Arc

 Eigenlijk was Jeanne d'Arc een meisje zoals alle andere meisjes. Dit veranderde toen ze 13 jaar oud was. Toen hoorde ze ’s zomers in de tuin een stem. Er was opeens heel veel licht. De engel Sint Michaël verscheen. Hij zei dat ze binnenkort bezocht zou worden door Sint Catherina en Sint Margaretha.  Toen Sint Catherine en Sint Margaretha verschenen zeiden ze haar dat ze een gehoorzaam kind moest zijn en vaak naar de kerk moest gaan. Verder kreeg ze opdrachten. Ze moest de Fransen bevrijden van de Engelse bezetters . Orléans moest weer in Franse handen komen. Ze moest er ook voor zorgen dat kroonprins Karel tot koning gekroond zou worden in Reims.Ze  ontmoetten Karel.  Ze overtuigde hem van de missie die God haar had gegeven en ze zei dat hij het tegen niemand anders mocht vertellen. Zij liet hem bepaalde signalen zien, die ze van God had gekregen. Nadat Jeanne d'Arc de kroonprins overtuigd had van haar missie, kon ze zich voorbereiden op haar strijd tegen de Engelsen. Ze stuurde een boodschapper naar de kerk van St. Catherina de Fierbois om een zwaard op te halen dat onder het altaar verborgen lag. Tot op dat moment had niemand geweten dat daar een zwaard lag. Zelfs de geestelijken van de kerk, die het zwaard moesten opgraven, wisten dit niet.Ze ging  29 april 1429 op weg naar Orléans om de stad te bevrijden. De veldslag van Jeanne d'Arc en haar strijders tegen Orléans duurde 8 dagen. Op 8 mei 1429 gaven de Engelsen de strijd op en vertrokken uit Orléans..Er was een groot feest in de stad. Maar voor Jeanne  was er niet veel tijd om feest te vieren. Ze moest de rest van de streek rond de rivier de Loire bevrijden. Dit betekende dat ze nog vier veldslagen moest winnen. Ze moest snel te werk gaan want God had haar gezegd dat ze ongeveer 1 jaar de tijd voor haar missie had. De vier andere veldslagen, in Jargau, Meung-sur-Loire, Beaugency en Patey won ze binnen een week. Ze had haar missie vervuld. De stemmen die ze altijd hoorde waren er niet meer. Toen wilde Jeanne naar huis gaan om bij de rest van het gezin te zijn. Koning Karel VII liet haar echter niet gaan.Ze trok weer ten strijde, maar niet voor God, maar voor de koning. Ze ging met de koning naar Parijs om daar te vechten. De aanval mislukte en Jeanne raakte gewond. Ze trokken zich terug.   Uiteindelijk werd ze gevangen genomen door de Bourgondiërs. Jeanne d'Arc deed twee pogingen om te ontsnappen, maar die mislukten. Uiteindelijk werd ze verkocht aan de Engelsen en ondervraagd.De ondervragingen duurden tot maart 1431. Daarna begon het eigenlijke proces tegen Jeanne d'Arc. Ze werd aangeklaagd wegens ketterij. Er waren 22 rechters die allemaal verklaarden dat de stemmen die Jeanne had gehoord niet echt waren en dat de duivel hiermee te maken had. Ze werd ter dood veroordeeld: dood door de brandstapel binnen twee dagen. In april 1909 werd Jeanne d'Arc zalig verklaard en in 1920 werd ze in de Sint Pieter’s basiliek in Rome heilig verklaard. Er werd bepaald dat ze op 30 mei wordt herdacht, de dag dat ze stierf. Jeanne d'Arc is de patroonheilige van Frankrijk.

 

Discussie

Is het verhaal van Debora te vergelijken met dat van Jeanne d’Arc en kan verzet (oorlog) een instrument zijn om iets naar het goede te richten? De rechtvaardige (? ) oorlog in Irak? Bestaan er ook andere vormen van verzet die minder geen gewelddadig karakter hebben?

 

In de volgende lessen gaan we hierop door.

 

Les 4 Protestliederen

 

Het lied Debora is een van de oudste protestliederen in de wereld. Als vervolg op les drie waarin verzet aan de orde kwam, gaan we ons vandaag bezig houden met verzet in de muziek.

 

Toen daalde het volk van de Heer

naar de poorten af.

Waak op, Debora,

Waak op, waak op, vertolk het in een lied!

Sta op, Barak,

vang wie jou gevangen houdt,

Gij zoon van Abinoam uit Naftali.

En daal af, gij die dit hoort,

Tezamen met de edelen.

En gij, Heer, daal met ons af.

(Deze strofe komt uit: het verhaal gaat…, deel 4, hoofdstuk 8 Het lied van Debora (1)

 

Toelichting Nico ter Linden:

Het volk komt in beweging en verzamelt zich in de poorten van de stadstaten: “Debora, verschaf ons recht! Zing je lied, Debora, je lied van onderdrukking en van verzet, geef ons nieuwe moed. Ga ons voor in het geloof dat God onze recht verschaft.”

 

Armand en Boudewijn de Groot zijn de spreekbuis van hippies en de provo's. De protestliedjes van Boudewijn zijn beïnvloed door de flower-power uit Amerika. Denk maar aan : "Welterusten, meneer de president", "Testament", "De dagen zijn geteld". Bob Dylan en Donovan schreven protestliederen tegen de oorlog in Vietnam in de 20ste eeuw. Maar ook nu zijn protestliederen actueel.We Want Peace, wij willen vrede, zingt de Amerikaanse popmuzikant Lenny Kravitz. Kravitz voert zijn nieuwe song uit samen met Kazem Al Sahir, een bekende Irakese popmuzikant. Verschillende popmusici hebben protestliederen uitgebracht tegen de oorlog in Irak, onder wie George Michael en The Beastie Boys. Bob Dylan en Donovan schreven protestliederen tegen de oorlog in Vietnam in de 20ste eeuw. De tachtigjarige oorlog was echter ook al aanleiding tot het ontstaan van politieke liederen, verzameld in het ‘Geuzenliedboek’ en ‘Gedenck-clanck’.

We laten Welterusten, meneer de president van Boudewijn de Groot horen. Als je de tekst uit 1966 leest, dan valt op hoe actueel het nog is nu met de oorlog in Irak:

 

Welterusten, meneer de president

 

Meneer de president, welterusten
Slaap maar lekker in je mooie witte huis

Denk maar niet te veel aan al die verre kusten

Waar uw jongens zitten, eenzaam, ver van huis
Denk vooral niet aan die zesenveertig doden
Die per vergissing laatst met dat bombardement
En vergeet het vierde van de tien geboden
Die u als goed christen zeker kent
Denk maar niet aan al die jonge frontsoldaten
Eenzaam stervend in de verre tropennacht
Laat die weke pacifistenkliek maar praten
Meneer de president, slaap zacht

 

Droom maar van de overwinning en de zege
Droom maar van uw mooie vredesideaal
Dat nog nooit door bloedig moorden is verkregen
Droom maar dat het u wel lukken zal ditmaal
Denk maar niet aan alle mensen die verrekken
Hoeveel vrouwen, hoeveel kinderen zijn vermoord
Droom maar dat u aan het langste eind zult trekken
En geloof van al die tegenstand geen woord
Bajonetten met bloedige gevesten
Houden ver van hier op uw bevel de wacht
Voor de glorie en de eer van 't vrije Westen
Meneer de president, slaap zacht

 

Schrik maar niet te erg, wanneer u in uw dromen
Al die schuldeloze slachtoffers ziet staan
Die daarginds bij het gevecht zijn omgekomen
En u vragen hoe lang dit nog zo moet gaan
En u zult toch ook zo langzaam aan wel weten
Dat er mensen zijn die ziek zijn van 't geweld
Die het bloed en de ellende niet vergeten
En voor wie nog steeds een mensenleven telt?
Droom maar niet te veel van al die dooie mensen

Droom maar fijn van overwinning en van macht
Denk maar niet aan al die vredeswensen.
Meneer de president, slaap zacht!

 

We lezen gezamenlijk de tekst aandachtig. Waar gaat de tekst over? Waar protesteert de zanger tegen? Welke overeenkomsten zien we met de huidige oorlog in Irak? Is de zanger een held?

 

Uit het Utrechts Nieuwsblad:

 

Aarzelend begin protestliederen tegen oorlog

RIJSWIJK (ANP) - De oorlog in Irak is bijna een week oud en aarzelend begint dat ook duidelijk te worden in het aantal protestliederen dat artiesten opnemen. Een duidelijke hit is er (nog) niet, maar het aantal inzendingen valt Radio 3FM en hitkennersr niet tegen.

Zo nam de Limburgse punkband de Heideroosjes de Boudewijn de Groot-cover 'Meneer de President' op. Onder de noemer Punk for Peace willen de Heideroosjes onderstrepen ,,dat deze oorlog geen oplossing brengt''. De Nederlandse zangeres Judith heeft ook een protestnummer opgenomen, net als een groot aantal minder bekende bands. Een opvallende trend is het grote aantal protestliedjes dat via internet wordt verspreid. Zo draait 3FM-dj Giel Beelen in zijn radioprogramma dagelijks een van het internet geplukt anti-oorlogslied, zoals onlangs 'Machteloos' van de hiphoppers van VSOP.

Minder rebels De meeste internationale sterren die een anti-oorlogslied opnemen, verspreiden dat eveneens via internet. Volgens hitkenner Johan van Slooten komt dat doordat dergelijke platen commercieel niet interessant zijn voor met name de Amerikaanse markt. Tijdens de Golfoorlog in 1991 bleek dat al toen de John Lennon-cover 'Give peace a chance' van diens zoon Sean Lennon slechts een bescheiden hit werd

.

Volgens Van Slooten speelt verder mee dat de popindustrie op dit moment minder rebels en maatschappijkritisch is dan ten tijde van de Vietnamoorlog. Bovendien zorgt internet ervoor dat artiesten snel een nummer kunnen uitbrengen en dat aan hun fans kunnen laten luisteren, bijvoorbeeld via de eigen website.


Opdracht

Maak een protestlied met hetzelfde thema als in je heldenverhaal (opstel). Bijvoorbeeld als je jezelf hebt beschreven als een held die zeehonden redt van een wrede knuppeldood, dan schrijf je een protestlied tegen de bonthandel en de mensen die bontjassen dragen. 

 

Les 5 Kapsels als uiting van verzet (protest)

 

Hoort naar het lied van Debora:

Prijst de Heer! Israël liet zijn lokken los hangen ,

het volk trok vrijwillig ten strijde.

     

(Deze strofe komt uit: het verhaal gaat…, deel 4, hoofdstuk 8 Het lied van Debora (1)

 

Toelichting Nico ter Linden: de mannen hebben hun haren laten groeien; het is een symbool van vrijheid en een teken van hun ongebreidelde strijdlust. Zij hebben gezworen niet eerder hun haren te knippen dan dat de vijand zal zijn verslagen.

Dit kun je vergelijken met de hippies uit de jaren 60 die hun haren lieten groeien als protest tegen de Viëtnamoorlog en later veel breder als teken van vredelievendheid (Make peace not war). Haardracht als teken van verzet komt veel vaker voor. Denk aan: dreadlocks, hanekammen (punk), skinheads (vallen er een beetje buiten, is geen verzet om iets goeds te bereiken).

 

Opdracht

We tekenen ons zelfportret, maar laten het hoofd kaal. Daarna kiezen we een kapsel waarmee onze held (de leerling uit het opstel en het protestlied) laat zien waarvoor hij staat. Ze kunnen de kapsels wel inspireren op de voorbeelden, maar moeten wel hun fantasie gebruiken bij het creëren van een kapsel. Om weer het voorbeeld van de leerling die tegen zeehondenbond is, te geven. Deze leerling kan iets doen met nepbond o.i.d.

 

Materialen:

·        spiegels;

·        A4tjes;

·        potlood

 

 

Les 6 Afsluiting

 

Debora is een zeer zelfstandige vrouw die niet bang is. Dit doet ons denken aan thema’s in de kinderliteratuur zoals Ronja de Roversdochter van Astrid Lindgren en Hasse Simonsdochter van Thea Beckman. We kijken de video van Ronja de Roversdochter. Het boek van Thea Beckman gebruiken we als voorleesboek voor de komende weken.

 

Ter informatie: Astrid Lindgren: Ronja de Roversdocher en Thea Beckman: Hasse Simonsdochter

 

 

Ronja en Brik willen niet meedoen aan de ruzie tussen hun vaders, die beiden gevreesde roverhoofdmannen zijn. Zij kiezen voor de natuur, maar krijgen te maken met gevaarlijke vogelheksen en aardmannen. Ronja wordt geboren tijdens het onweer, kind van Mattis en Lovis. In die nacht wordt burcht in tweeen gespleten door de bliksem die is ingeslagen. Kloof tussen twee delen van de burcht. Mattis denkt dat de andere roverhoofdman geen kind heeft. Deze man, Borka, is zijn aartsvijand en woont in een grot met zijn rovers en vrouw. Op een dag liet Mattis Ronja vrij om het bos in te gaan. Ze moest wel uitkijken voor de vogelheksen, ardmannen en Borkarovers , maar wat dat waren wist Ronja niet. Op haar eerste dag in het bos valt ze in slaap op een rotsblok en de aardmannen vinden haar maar Mattis redt haar en zegt dat ze nooit bang mag zijn in het bos. Ronja komt een jongen tegen bij de hellepoel ( kloof tussen twee burchten) hij is even oud als Ronja, heet Birk en is de zoon van Borka. Borka woont met zijn rovers in het andere deel van de burcht. Mattis wil dit niet geloven. Mattis en Borka praten met elkaar over de Hellepoel heen. Ronja gaat naar het bos om te zwemmen. Ze komt Birk tegen en vindt hem helemaal niet aardig. Ze redt hem als het donker wordt en mistig uit het bos. Mattis verteld aan Ronja dat rovers roven van de mensen. Ronja vindt dit niet leuk en wil nooit rover worden. Ronja komt vast te zitten in een hol vande aardmannen als ze in de winter gaat skieen. Birk redt haar. Onder de burcht onderaardse gang...graven om naar Birk te kunnen. Bij Birk heerst er honger en Ronja geeeft hem eten en meel mee. Ronja mag weer het bos in als ze belloofd om op te passen. Samen met Birk..die ze in het geheim moet ontmoeten vangen ze paarden. Borka heeft rover van Mattis geschoten. Als Ronja de volgende dag thuiskomt hebbemn de rovers Birk gevangen. Ronja scheld op Mattis. Samen met Borka afgesproken bij de hellepoel. Hij wil dat Borka burcht verlaat voor de zomer, dan krijgt hij Birk terug. Ronja is kwaad en springt over de hellepoel engaat daat als gijzelaar staan. Mattis is verslagen. Hij vindt dat Ronja zijn kind nu niet meer is. Ronja en Birk gaan in het bos wonen. ver van hun ouders vandaan.  Birk noemt zicht het ‘broertje’ van Ronja en Ronja is het ‘zusje’. Ze wonen samen in de beregrot. Ze leven van de vis en meel en melk. Mes raken ze ‘ kwijt ‘ en krijgen ruzie...mes wordt weer gevonden. Gewond paar vinden ze..het jong is dood en Ronja en Birk drinken de melk van het veiulen. Een van de rovers van Mattis komt Ronja vragen of ze terug wil komen omdat het nu wel heel erg stil is in de burcht en van het roven niks meer komt. Zodat de soldaten hen zeker zullen overwinnen.Ronja vraagtt of Mattis haar al weer als dochter ziet ..nee....dus Ronja gaat niet terug. Lovis zit bij de grot en vraagt of Ronja terug wil komen. Niet zolang Mattis het zelf niet vraagt.ze heeft wel meel meegenomen...het eten is ook net op. Birk houdt maar vol dat het nog zomer is...ze zouden de hele zomer in de grot blijven en dan zou Ronja terug gaan en Birk zou in de grot blijven, ook in de winter maar in het echt is het al herfst, wordt het kouder en natter. Birk weet wel dat hij hier de winter niet zal overleven.Ronja gaat water halen en ziet Mattis bij bron. Hij vraagt haar om terug te komen. Birk is eerst kwaad omdat Ronja n u weg zal gaan maar hij mag ook bij Ronja komne wonen als hij niet naar Borka terug wil. Ronja gaat met Mattis mee, maar Birk gaat toch maar thuis kijken. De soldaten komen steeds dichterbij en een van de rovers stelt voor dat Mattis en Borka gaan samen werken zodat ze de soldaten kunnen verslaan. Mattis ziet niks in deze oplossing.Toch praat hij met Borka en ze vechten erom wie de roverhoofdman wordt. Mattis wint en na de overwinning eten ze met zijn allen. Ronja en Birk vertellen dat ze nooit rovers willen worden en Mattis en Borka praten over vroeger en over dat zij de laatste generatie rovers zullen zijn. Kale Per, de oudste van de rovers gaat dood. Ronja moet Birk troosten en zegt dat het snel weer lente zal worden. Kale per heeft Ronja een geheim vertelt over een zilvermijn waar ze later van kunnen leven. Dit blijft een geheim tussen hun tweeen. In de zomer gaan Birk en Ronja weer in de grot wonen. 

 

 

 

Het verhaal gaat over Hasse Simonsdochter. Zij is een wisselkind en moet haar eigen eten verzamelen. Hierdoor is ze een veilloze boogschutter geworden en ze kan dus goed van pas komen bij de graafschappers. Ze trouwt met Jan van Schaffelaar de leider van de graafschappers en ze word dan ook zeer gerespecteerd in de groep. Ze is alleen niet zo'n goede huishoudster maar dan hoeft ook niet lang want een van de troepen trouwt ook en zijn vrouw is een goede huishoudster. Hasse kan nu elke keer mee met roven en ze word dan gauw berucht als de boogschutter van de graafschappers. Als er twee monniken langs komen die om onderdak vragen worden ze binnen gelaten. De mannen halen een grapje uit en verstoppen al de spullen van de monniken. Als de monniken hun spullen terug krijgen gaan ze weg en zweren dat ze de graafschappers wel krijgen. Ze gaan dan met een legertje de graafschappers na en vangen hun in Barneveld.

 

 

je 010603