De teksten staan min of meer vast. Alle tekstvarianten uit de tekstgeschiedenis bieden de reconstructie van de tekstgeschiedenis hoogstens nog meer ruimte. Wezenlijk voor het omgaan met bijbelteksen is: het zijn teksten, bedoeld om voor te lezen, te vertellen, vertolken. De gereciteerde of voorgedragen tekst biedt zich als tijd en ruimte, als wereld aan voor degene die een en al oor getuige is van de voorlezing.De lezing maakt mij tot getuige van het verhaal.
Het horen is niet wat een apparaat "doet" dat bedoeld is voor registratie van geluid. Horen is het actieve ingaan op wat geboden wordt. Verstaan is altijd interpreteren, in de eerste persoon enkelvoud en de eerste persoon meervoud. De Kerk is het horen in de eerste persoon meervoud. Dat is de grondvorm. Binnen de ruimte van het wij kom ik ook mezelf luisterend tegen.
Verstaan, interpreteren is: je eigen grenzen overschreiden. Geloofsverstaan is je verleden verlaten om ín te gaan op het gehoorde en je te laten zeggen. Woorden krijgen, woorden hebben. Zo vindt verbond plaats.
Voorbeeld. Ik houd van jou. Jij staat buiten mij, (bent niet van mijn soort) gaat mij te boven. Daarom laat ik je voorgaan. "Na U", "You'are most welcome", "tot je dienst". Deze uittocht naar de/het andere speelt zich niet op de eerste plaats af waar mensen van elkaar houden, maar waar mensen "de ander opmerken", waar de ander er opeens blijkt te zijn. Dat kan een kind zijn, een wereld apart, voor-oorspronkelijk.Het gaat aan mij vooraf. Ik had het niet kunnen bedenken of maken.
Lezen en interpreteren is goedverstaan een beweging van transcendentie. Het kan zijn dat het niet lukt. Dan gebeurt er "weer!" niets. Ik ben dezelfde gebleven, splendid isolation. Alles is hetzelfde. Het maakt niets uit. Maar het kan ook volstrekt anders.) Heel vaak buig ik al horend mijn hoofd. Ik keer terug bij mijzelf, terug van weggeweest. Dat kan het effect zijn van een goede liturgie, wanneer het horen, spreken en zingen actief geoefend worden, zodat ook de stilte klinken kan. Maar het kan ook in mijn binnenkamer. Hoe dan ook, waar het plaats vindt, waar de stem het midden wordt, daar kom ik anders bij mezelf terug dan ik weggegaan ben. Vel studenten op de PABO ervaren iets dergelijks wanneer het een beetje lukt op een praktijkdag. Dan heb je veel geleerd.
© Jan Engelen, 12 augustus 2001